Stem

Lees hier meer over de stem en behandeling bij LogoComm.

Wat is stem?

Met onze stem kunnen we praten, zingen, roepen en onze gevoelens en gedachten uiten. De stem ontstaat doordat de stembanden in het strottenhoofd gaan trillen wanneer er lucht vanuit de longen langs stroomt. De mond, tong, lippen en neus helpen vervolgens om de klank van onze stem verder vorm te geven.

Iedereen heeft een eigen stemgeluid. De hoogte, luidheid en klankkleur van de stem bepalen samen hoe onze stem klinkt. Om de stem goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat de ademhaling, stembanden en stemgeving goed samenwerken. Wanneer dit niet goed verloopt, kunnen er stemproblemen ontstaan.

Wat zijn stemproblemen?

Soms klinkt de stem anders dan normaal of kost het moeite om de stem te gebruiken. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van heesheid, een schorre of krakende stem, stemverlies of vermoeidheid tijdens het praten.

Stemproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben. Zo kunnen ze ontstaan door verkeerd of overmatig stemgebruik, bijvoorbeeld door veel roepen, schreeuwen of hard praten. Ook kunnen lichamelijke afwijkingen aan de stembanden of medische aandoeningen een rol spelen.

Zowel kinderen als volwassenen kunnen stemproblemen ervaren. Wanneer stemproblemen langere tijd aanhouden, regelmatig terugkomen of hinder veroorzaken, kan logopedie helpen.

Welke stemproblemen kunnen voorkomen?

Er zijn verschillende soorten stemproblemen. De meest voorkomende zijn:

Heesheid: de stem klinkt schor, ruw of krakerig. Dit kan ontstaan door overbelasting of een afwijkende manier van stemgebruik.
Stemvermoeidheid: praten kost veel moeite en de stem wordt gedurende de dag steeds zwakker of vermoeider.
Stemverlies (afonie): iemand kan tijdelijk of langdurig geen stemgeluid meer maken.
Een krakende of instabiele stem: de stem klinkt onregelmatig, slaat over of wisselt onverwacht van hoogte.
Een te zachte stem: iemand spreekt zo zacht dat anderen moeite hebben om hem of haar te verstaan.
Een te luide stem: iemand spreekt voortdurend hard, waardoor de stem overbelast kan raken.
Een gespannen stem: spreken kost veel inspanning en kan gepaard gaan met spanning in de keel, nek of schouders.
Een afwijkende stemhoogte: de stem klinkt bijvoorbeeld opvallend hoog of laag in verhouding tot de gebruikelijke stem.

Bij kinderen zien we regelmatig stemproblemen als gevolg van verkeerd of overmatig stemgebruik. Veel roepen, schreeuwen en hard praten kunnen de stembanden overbelasten. Hierdoor kan een kind bijvoorbeeld langdurig hees worden. Soms kunnen er ook stembandknobbeltjes (noduli) ontstaan. Dit zijn kleine verdikkingen op de stembanden die de stemgeving kunnen beïnvloeden.

Wanneer kan logopedie helpen?

Logopedie kan helpen wanneer iemand moeite heeft met het gebruiken van de stem of wanneer de stem niet klinkt zoals gewenst. Herken je één of meerdere van de volgende kenmerken bij jezelf of je kind?

De stem is regelmatig of langdurig hees.
De stem klinkt schor, krakerig of gespannen.
De stem slaat regelmatig over.
Praten kost veel moeite of energie.
De stem wordt snel vermoeid tijdens het praten.
Er is regelmatig sprake van stemverlies.
Er wordt veel geroepen of geschreeuwd.
Er is sprake van een pijnlijke of vermoeide keel tijdens of na het spreken.

Wat doet de logopedist?

De logopedist onderzoekt het stemgebruik en kijkt hoe de stem tot stand komt. Hierbij letten we onder andere op de ademhaling, de stemgeving, de luidheid, de hoogte en de kwaliteit van de stem. Ook bespreken we wanneer de stemproblemen optreden en welke invloed ze hebben op het dagelijks leven. Op basis van de bevindingen bepalen we welke begeleiding nodig is. Wanneer er aanwijzingen zijn voor een lichamelijke afwijking aan de stembanden, kan aanvullend onderzoek door een KNO-arts nodig zijn. De KNO-arts kan de stembanden bekijken en beoordelen of er sprake is van bijvoorbeeld stembandknobbeltjes of andere afwijkingen.